Zrzeczenie się dziedziczenia – na czym polega?

Udostępnij:
Oceń ten wpis!

Zrzeczenie się dziedziczenia pozwala spadkobiercy ustawowemu całkowicie wyłączyć się z kręgu osób uprawnionych do nabycia masy spadkowej po konkretnej osobie jeszcze za jej życia. Jak zrzec się dziedziczenia? Instytucja ta, uregulowana w art. 1048 Kodeksu cywilnego, wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego z przyszłym spadkodawcą. Dzięki temu rozwiązaniu unika się ryzyka przyjęcia spadku obciążonego długami. Decyzja ta wyłącza jednocześnie prawo do zachowku, co czyni ją równoważną wydziedziczeniu, lecz bez konieczności uzasadniania przyczyn w testamencie. Zrzeczenie się spadku za życia stanowi jedyną dopuszczalną prawnie umowę dotyczącą spadku po osobie jeszcze żyjącej.

Spis treści

Czym dokładnie jest zrzeczenie się spadku za życia?

Zrzeczenie się spadku za życia stanowi wyjątek od ogólnego zakazu zawierania umów o spadek po osobie żyjącej. Potencjalny spadkobierca ustawowy zawiera z przyszłym spadkodawcą umowę, na mocy której rezygnuje z prawa do dziedziczenia po nim – zarówno majątku, jak i długów. Skutek prawny następuje dopiero w chwili śmierci spadkodawcy: zrzekający się oraz (domyślnie) jego zstępni traktowani są tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku. Umowa musi przybrać formę aktu notarialnego – jednostronne oświadczenie nie wywołuje żadnych skutków. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje także prawo do zachowku, chyba że strony postanowią inaczej.

Kto może zawrzeć umowę o zrzeczenie się dziedziczenia?

Umowę zawiera przyszły spadkodawca z osobą należącą do kręgu spadkobierców ustawowych – niezależnie od grupy dziedziczenia. Może to być dziecko, wnuk, małżonek czy rodzeństwo. Zrzeczenie się dziedziczenia dotyczy wyłącznie dziedziczenia ustawowego, nie działa wobec powołania testamentowego. Automatycznie wyłącza od dziedziczenia także zstępnych zrzekającego się (dzieci, wnuki), chyba że akt notarialny zawiera postanowienie ograniczające ten skutek tylko do osoby zawierającej umowę. Ochrona obejmuje również osoby urodzone później lub których pochodzenie ustalono po dacie umowy.

Jak zrzec się dziedziczenia – procedura krok po kroku

Jak zrzec się dziedziczenia? Procedura wymaga wizyty u notariusza obu stron umowy. W akcie notarialnym strony określają:

  • kto zrzeka się dziedziczenia,
  • po kim następuje zrzeczenie,
  • czy zrzeczenie obejmuje zstępnych,
  • czy dotyczy również zachowku.

Koszty aktu notarialnego zależą od taksy notarialnej i wynoszą zwykle kilkaset złotych. Po sporządzeniu aktu nie trzeba podejmować żadnych dodatkowych czynności – skutek następuje z mocy prawa w chwili otwarcia spadku.

Zrzeczenie się dziedziczenia a odrzucenie spadku – podstawowe różnice

Zrzeczenie się dziedziczenia i odrzucenie spadku prowadzą do podobnego rezultatu, ale różnią się zasadniczo:

  • zrzeczenie zawiera się za życia spadkodawcy, odrzucenie – po jego śmierci,
  • zrzeczenie wymaga umowy dwustronnej w formie aktu notarialnego, odrzucenie to jednostronne oświadczenie składane przed sądem lub notariuszem w terminie 6 miesięcy,
  • zrzeczenie wyłącza także zstępnych (chyba że postanowiono inaczej), odrzucenie przenosi prawo dziedziczenia na zstępnych,
  • zrzeczenie dotyczy tylko spadkobierców ustawowych, odrzucenie również testamentowych.

Dzięki zrzeczeniu unika się konieczności składania oświadczeń o odrzuceniu spadku przez kolejne pokolenia, w tym uzyskiwania zgody sądu opiekuńczego dla małoletnich. Niuanse i różnice z chęcią przedstawi adwokat z Warszawy.

Kiedy zrzeczenie się spadku okazuje się najlepszym rozwiązaniem?

Zrzeczenie się spadku za życia warto rozważyć w sytuacjach wysokiego ryzyka przyjęcia spadku z przeważającymi długami. Typowe przypadki:

  • spadkodawca posiada znaczące zadłużenie (kredyty, alimenty, zobowiązania wobec ZUS czy urzędu skarbowego),
  • relacje rodzinne uzasadniają chęć całkowitego wyłączenia się z dziedziczenia,
  • planuje się ochronę majątku własnych dzieci przed przyszłymi problemami spadkowymi.

W takich okolicznościach zrzeczenie się dziedziczenia zapobiega nieprzewidzianym konsekwencjom finansowym. Więcej o zasadach dziedziczenia wyjaśnia artykuł: Kto dziedziczy po dziadkach.

Czy zrzeczenie się dziedziczenia można cofnąć?

Tak – strony mogą w każdym czasie zawrzeć kolejną umowę w formie aktu notarialnego uchylającą poprzednie zrzeczenie. Nie istnieje żaden termin na cofnięcie, wystarczy zgodna wola obu stron. Po śmierci spadkodawcy uchylenie staje się już niemożliwe.

Zrzeczenie się dziedziczenia stanowi skuteczne narzędzie planowania spadkowego. Pozwala świadomie i z wyprzedzeniem zabezpieczyć siebie oraz najbliższych przed niekorzystnym spadkiem. W razie wątpliwości co do formy lub skutków umowy warto skorzystać z pomocy doświadczonego prawnika.

Zapraszamy do kontaktu z Kancelarią Adwokacką Pilawska Zorski Adwokaci, która przedstawi dokładny proces, jak zrzec się dziedziczenia.