Wyrok TSUE C-744/24 a sankcja kredytu darmowego

Wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-744/24 to jedno z najważniejszych rozstrzygnięć ostatnich lat dla osób posiadających kredyty gotówkowe, pożyczki ratalne oraz inne kredyty konsumenckie w złotych polskich. Dzisiejsze orzeczenie może otworzyć drogę do odzyskania przez Polaków miliardów złotych pobranych przez sektor finansowy w ramach mechanizmu, który przez lata funkcjonował jako rynkowy standard, ponieważ dla wielu konsumentów oznacza to realną możliwość zastosowania sankcji kredytu darmowego (SKD) i odzyskania nadpłaconych pieniędzy.

Dlaczego ten wyrok jest tak ważny dla sankcji kredytu darmowego (SKD)?

Droga do wydania tego orzeczenia była wyjątkowo trudna. Wcześniejsze sprawy dotyczące podobnego problemu, w tym C-566/24, nie doprowadziły do merytorycznego rozstrzygnięcia. Nie jest tajemnicą, że instytucje finansowe często zawierały ugody w sprawach, w których sądy skierowały pytania prejudycjalne do Luksemburga. Efekt był prosty: sprawa znikała z wokandy, zanim TSUE zdążył wydać wyrok. Tym razem jednak sąd krajowy oraz konsument okazali się bardziej konsekwentni. Dzięki temu wszyscy kredytobiorcy w Polsce mogą dziś korzystać z efektów tego postępowania.

Sankcja kredytu darmowego – na czym polegał spór w sprawie C-744/24?

Przez lata banki stosowały podobny mechanizm. W sprawie C-744/24 wyglądało to następująco. W maju 2022 roku konsument zawarł z bankiem umowę pożyczki ekspresowej opartą na standardowym wzorcu umownym, który nie był indywidualnie negocjowany. Nominalna kwota pożyczki wynosiła 150.000 PLN, jednak klient faktycznie otrzymał około 133.000 PLN. Pozostała część została przeznaczona na opłacenie składki z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia kredytu.

Jednocześnie zgodnie z treścią umowy oprocentowanie naliczano nie tylko od środków realnie wypłaconych konsumentowi, lecz również od kwoty przeznaczonej na polisę ubezpieczeniową, czyli od kosztu kredytu. W praktyce oznaczało to dodatkowy zarobek banku – najpierw na samej składce, a następnie na odsetkach naliczanych od tej składki przez cały okres spłaty.

W sierpniu 2023 roku konsument złożył wobec banku oświadczenie o skorzystaniu z Sankcji Kredytu Darmowego (SKD), kwestionując między innymi mechanizm naliczania odsetek także od kosztów kredytu. Następnie, w październiku 2023 roku, skierował przeciwko bankowi pozew, domagając się ustalenia, że spłaca zobowiązanie bez odsetek oraz innych kosztów przewidzianych w umowie.

W skali całego rynku taki model rozliczeń mógł generować miliardy złotych dodatkowych kosztów po stronie konsumentów, zwłaszcza że podobne konstrukcje były stosowane w milionach umów kredytów gotówkowych i pożyczek konsumenckich.

Dlatego też Sąd Rejonowy we Włodawie powziął wątpliwość co do zgodności z Dyrektywą 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki praktyki banku polegającej na pobieraniu odsetek od kwoty obejmującej, poza kapitałem kredytu, pozaodsetkowe koszty kredytu.

Sankcja kredytu darmowego – co orzekł TSUE w sprawie C-744/24?

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał jednoznacznie, że:

✅ Na gruncie Dyrektywy 2008/48/WE pojęcia „całkowita kwota kredytu” oraz „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta” mają odrębne znaczenie i nie mogą być ze sobą utożsamiane.
✅ Całkowita kwota kredytu obejmuje wyłącznie środki rzeczywiście udostępnione konsumentowi na podstawie umowy.
✅ Do tej kwoty nie można zaliczać sum przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem, takich jak prowizje, składki ubezpieczeniowe, opłaty administracyjne czy odsetki.
✅ Ma to kluczowe znaczenie przy wyliczaniu Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania (RRSO), ponieważ wskaźnik ten musi opierać się na prawidłowo ustalonej całkowitej kwocie kredytu.
✅ W praktyce oznacza to, że bank nie powinien naliczać umownych odsetek od kosztów kredytu, które nie zostały faktycznie wypłacone klientowi.
✅ Trybunał zaznaczył jednocześnie, że koszty te mogą zostać uwzględnione w cenie kredytu w inny, transparentny sposób – przykładowo poprzez odpowiednio ustalone oprocentowanie nominalne.

To rozstrzygnięcie wzmacnia zasadę przejrzystości umów kredytowych. Szczegóły sprawy: C-744/24.

Kogo dotyczy wyrok TSUE C-744/24?

Wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-744/24 ma szczególne znaczenie dla osób, które zawarły umowy objęte przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. W praktyce najczęściej chodzi o klientów banków oraz firm pożyczkowych korzystających z finansowania na cele prywatne. Najczęściej mówimy o takich produktach jak:

✅ kredyty gotówkowe,
✅ pożyczki ratalne,
✅ kredyty konsolidacyjne,
✅ pożyczki konsumenckie udzielane przez instytucje pozabankowe,
✅ inne umowy finansowe zawierane z konsumentami na cele niezwiązane bezpośrednio z działalnością gospodarczą.

Sankcja kredytu darmowego (SKD) – co oznacza dla klienta?

W polskim porządku prawnym funkcjonuje art. 45 Ustawy o kredycie konsumenckim, który przewiduje instytucję Sankcji Kredytu Darmowego (SKD). Jest to jedno z najsilniejszych narzędzi ochrony konsumenta w sporach z bankami oraz firmami pożyczkowymi. Jeżeli w umowie kredytu doszło do naruszenia obowiązków ustawowych, a klient skutecznie skorzysta z uprawnienia przewidzianego w ustawie, może domagać się rozliczenia umowy na szczególnych zasadach. W praktyce oznacza to, że konsument zwraca wyłącznie kapitał faktycznie wypłacony przez bank lub pożyczkodawcę, bez obowiązku zapłaty:

➡️ odsetek,
➡️ prowizji,
➡️ opłat dodatkowych,
➡️ kosztów ubezpieczenia,
➡️ innych kosztów przewidzianych w umowie.

Jakie umowy mogą być objęte sankcją kredytu darmowego (SKD)?

Co do zasady znaczenie mają przede wszystkim umowy zawarte po 18 grudnia 2011 roku, kiedy zaczęły obowiązywać aktualne regulacje dotyczące kredytu konsumenckiego. W wielu przypadkach przepisy obejmują umowy o wartości do 255.550 PLN, przy czym każda sprawa wymaga indywidualnej oceny z uwzględnieniem daty zawarcia umowy, rodzaju produktu finansowego, statusu klienta jako konsumenta, a przede wszystkim treści dokumentów podpisanych z bankiem lub pożyczkodawcą.

Ile można odzyskać dzięki sankcji kredytu darmowego (SKD)?

W zależności od wysokości kredytu, czasu spłaty oraz konstrukcji umowy, sankcja kredytu darmowego (SKD) może oznaczać realną korzyść finansową dla klienta. W praktyce roszczenia mogą obejmować kilkanaście tysięcy złotych, a przy większych kredytach nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Kto powinien sprawdzić swoją umowę kredytu gotówkowego?

Szczególnie warto przeanalizować dokumenty, jeżeli:

🟢 część środków z kredytu została potrącona na prowizję lub ubezpieczenie,
🟢 kwota wpisana jako kredyt była wyższa niż suma faktycznie wypłacona,
🟢 umowa przewidywała wysokie koszty dodatkowe,
🟢 kredyt został zawarty w ostatnich kilkunastu latach.

W wielu przypadkach jedna analiza pozwala ustalić, czy klient może skorzystać z sankcji kredytu darmowego (SKD) i dochodzić zwrotu pieniędzy i obniżenia raty kredytu na przyszłość.

Dlaczego warto przeanalizować umowę kredytu gotówkowego pod kątem sankcji kredytu darmowego?

Wiele umów kredytów gotówkowych, kredytów konsolidacyjnych oraz pożyczek konsumenckich zawiera postanowienia, które obecnie budzą poważne wątpliwości prawne. Dotyczy to w szczególności sposobu naliczania kosztów kredytu, kredytowanych prowizji, ubezpieczeń oraz prawidłowości informowania klienta o rzeczywistym koszcie zobowiązania. Wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-744/24 może mieć istotne znaczenie dla tysięcy konsumentów w Polsce, ponieważ potwierdza konieczność transparentnego rozliczania kredytów oraz wzmacnia prawa klientów banków i firm pożyczkowych.

Profesjonalna analiza dokumentów pozwala ustalić, czy w danej sprawie istnieją podstawy do skorzystania z sankcji kredytu darmowego (SKD), a w konsekwencji:

✅ spłaty wyłącznie kapitału faktycznie wypłaconego klientowi,
✅ odzyskania zapłaconych odsetek, prowizji lub innych kosztów,
✅ obniżenia całkowitego kosztu kredytu,
✅ dochodzenia roszczeń wobec banku lub pożyczkodawcy.

W sprawach dotyczących SKD duże znaczenie mają terminy ustawowe oraz kompletna dokumentacja. Im szybciej umowa zostanie zweryfikowana, tym większa szansa na skuteczne podjęcie działań prawnych. Jedna rzetelna analiza umowy może przesądzić o tym, czy klient ma prawo odzyskać znaczące środki finansowe.

Podsumowanie

Wyrok TSUE C-744/24 to jedno z najważniejszych rozstrzygnięć ostatnich lat dla rynku kredytów konsumenckich w Polsce. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej potwierdził, że bank nie może naliczać odsetek od środków, które nie zostały faktycznie wypłacone klientowi. Dla wielu kredytobiorców oznacza to realną szansę na odzyskanie znaczących kwot w ramach sankcji kredytu darmowego (SKD).

Jeżeli chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa kredytu lub pożyczki daje podstawy do dochodzenia roszczeń, pierwszym krokiem powinna być bezpłatna analiza umowy. Pozwala ona ocenić: ryzyka prawne, możliwe scenariusze działania, potencjalną wysokość roszczeń i szanse na odzyskanie nadpłaconych środków. W wielu przypadkach możliwe jest odzyskanie znacznej części wpłaconych rat, a niekiedy również istotne zmniejszenie kosztów dalszej spłaty zobowiązania.

Kancelaria adwokacka Pilawska Zorski Adwokaci prowadzi analizy umów kredytowych oraz reprezentuje kredytobiorców w sporach z bankami. Nasze doświadczenie w tego typu sprawach budujemy nieprzerwanie od 2016 roku. Zespól naszej kancelarii adwokackiej, adwokaci Emilia Tomanek, Katarzyna Kozak i Karolina Pilawska, są autorami „Sankcja kredytu darmowego – Praktyczny poradnik”, aby odpowiedzieć na rosnące potrzeby prawników, konsumentów i wszystkich, którzy poszukują jasnych i praktycznych wskazówek w tej złożonej tematyce. Książka została wydana przez prestiżowe wydawnictwo prawnicze Wolters Kluwer Polska i stała się bestsellerem. O szczegółach piszemy tutaj: Sankcja kredytu darmowego – pierwsza taka książka na rynku!

Skontaktuj się z kancelarią adwokacka Pilawska Zorski Adwokaci, wyślij nam swoją umowę kredytu lub pożyczki, a my dokonamy jej bezpłatnej analizy i ocenimy Twoją sytuację procesową.

biuro@pzadwokaci.pl, skd@pzadwokaci.pl
www.pzadwokaci.pl
Warszawa, ul. Belgijska 11 lok. 9
+48 574 044 974, +48 535 998 639

Autor: adwokat Karolina Pilawska