Czy WIBOR jest legalny? Co badają sądy w sprawach kredytów złotowych?

W ostatnich latach coraz więcej kredytobiorców posiadających kredyty hipoteczne w złotych polskich oparte o stawkę WIBOR zadaje sobie pytanie: czy WIBOR jest legalny i czy można go zakwestionować w sądzie? Wysokie stopy procentowe oraz gwałtowny wzrost rat kredytów spowodowały, że temat mechanizmu oprocentowania kredytów złotowych stał się przedmiotem licznych analiz prawnych i ekonomicznych. Jednocześnie coraz częściej pojawiają się pozwy przeciwko bankom dotyczące kredytów opartych o WIBOR, w których kredytobiorcy podnoszą m.in.: brak transparentności mechanizmu oprocentowania, niewykonanie obowiązków informacyjnych przez bank, niejasny sposób ustalania wskaźnika referencyjnego.

W niniejszym artykule wyjaśniamy:
✅ czym jest WIBOR,
✅ kto ustala ten wskaźnik,
✅ czy WIBOR jest legalny,
✅ jakie argumenty pojawiają się w sporach sądowych,
✅ oraz czy możliwy jest pozew przeciwko bankowi w sprawie kredytu złotowego.

Czym jest WIBOR?

WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to referencyjna stopa procentowa rynku międzybankowego, która określa wysokość oprocentowania pożyczek udzielanych sobie nawzajem przez banki. W praktyce WIBOR jest jednym z najważniejszych elementów oprocentowania kredytów hipotecznych w Polsce. Oprocentowanie kredytu hipotecznego najczęściej składa się z dwóch elementów: WIBOR + marża banku. WIBOR stanowi więc zmienną część oprocentowania, która wpływa na wysokość rat kredytu.

Kto ustala WIBOR?

W przeszłości proces ustalania WIBOR był organizowany przez środowisko bankowe, a kluczową rolę odgrywało w nim stowarzyszenie ACI Polska. Obecnie administratorem wskaźnika WIBOR jest spółka GPW Benchmark S.A., która odpowiada za: organizację procesu ustalania wskaźnika, publikację stawek WIBOR i nadzór nad procedurą fixingową. Proces ustalania wskaźnika polega na przekazywaniu przez wybrane banki informacji o oprocentowaniu, po jakim byłyby skłonne udzielić pożyczki innym bankom. Na tej podstawie wyliczana jest wartość wskaźnika WIBOR publikowana każdego dnia roboczego.

Czy WIBOR jest legalny?

Samo istnienie wskaźnika WIBOR nie jest sprzeczne z prawem. Wskaźniki referencyjne funkcjonują na rynkach finansowych w wielu krajach i stanowią podstawę ustalania oprocentowania wielu produktów finansowych. Jednocześnie w Unii Europejskiej wprowadzono szczegółowe regulacje dotyczące funkcjonowania wskaźników referencyjnych. Najważniejszą z nich jest rozporządzenie BMR (Benchmark Regulation), które zaczęło obowiązywać w 2018 roku. Rozporządzenie to wprowadziło m.in.: zasady nadzoru nad administratorami wskaźników, wymogi dotyczące przejrzystości metodologii oraz obowiązek publikowania informacji o sposobie ustalania wskaźników.

Dlaczego kredytobiorcy kwestionują WIBOR?

W pozwach dotyczących kredytów złotowych kredytobiorcy nie zawsze kwestionują sam wskaźnik WIBOR jako taki. Często przedmiotem sporu jest sposób wprowadzenia WIBOR do umowy kredytu oraz zakres informacji przekazanych konsumentowi. W szczególności podnoszone są zarzuty dotyczące: braku wyjaśnienia mechanizmu działania WIBOR, niewystarczającego poinformowania o ryzyku zmiennego oprocentowania i braku możliwości oceny skutków ekonomicznych umowy. Z punktu widzenia prawa konsumenckiego kluczowe znaczenie ma bowiem transparentność postanowień umowy. Konsument powinien mieć możliwość zrozumienia: jak działa mechanizm oprocentowania, w jaki sposób zmienia się wysokość rat oraz jakie ryzyko wiąże się z kredytem.

Co badają sądy w sprawach kredytów WIBOR?

W sprawach dotyczących kredytów złotowych sądy analizują przede wszystkim:

✅ obowiązki informacyjne banku: bank powinien przekazać kredytobiorcy informacje pozwalające zrozumieć mechanizm oprocentowania kredytu,
✅ transparentność postanowień umowy: postanowienia dotyczące oprocentowania powinny być sformułowane w sposób jasny i zrozumiały,
✅ możliwość oceny skutków ekonomicznych: kredytobiorca powinien mieć możliwość oceny, jakie konsekwencje finansowe może mieć podpisanie umowy kredytu,
✅ równowagę kontraktową stron: Sąd analizuje również, czy konstrukcja umowy nie prowadzi do sytuacji, w której całe ryzyko ekonomiczne zostaje przerzucone na konsumenta.

Czy możliwy jest pozew przeciwko bankowi WIBOR?

Tak, kredytobiorcy mogą wnieść pozew przeciwko bankowi w sprawie kredytu opartego o WIBOR. Podstawą takich pozwów są najczęściej przepisy dotyczące niedozwolonych postanowień umownych, w szczególności art. 385¹ Kodeksu cywilnego. W zależności od treści umowy kredytobiorcy mogą dochodzić m.in.: eliminacji WIBOR z umowy, zwrotu nadpłaconych odsetek czy ustalenia nieważności umowy kredytu. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy umowy kredytowej.

Czy warto analizować swoją umowę kredytu?

Jeżeli posiadasz kredyt hipoteczny w złotych polskich oparty o WIBOR, pierwszym krokiem powinna być analiza treści umowy kredytu. Pozwala ona ustalić m.in.: czy bank prawidłowo wykonał obowiązek informacyjny, czy postanowienia dotyczące oprocentowania są transparentne i jakie roszczenia mogą przysługiwać kredytobiorcy. W sprawach dotyczących kredytów złotowych kluczowe znaczenie ma nie tyle sam wskaźnik WIBOR, ile sposób jego wprowadzenia do umowy oraz zakres informacji przekazanych konsumentowi przez bank.

Podsumowanie

Pytanie czy WIBOR jest legalny nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Samo funkcjonowanie wskaźnika referencyjnego nie jest sprzeczne z prawem, jednak w sporach sądowych analizowane są przede wszystkim: transparentność mechanizmu oprocentowania, zakres informacji przekazanych kredytobiorcom, a także konstrukcja umowy kredytowej. W najbliższych latach można spodziewać się dalszego rozwoju orzecznictwa w sprawach dotyczących kredytów złotowych opartych o WIBOR.

Masz kredyt złotowy oparty o WIBOR?

Jeżeli chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne, możliwa jest jej bezpłatna analiza prawna. Kancelaria adwokacka Pilawska Zorski Adwokaci zajmuje się analizą umów kredytów hipotecznych oraz reprezentacją kredytobiorców w sporach z bankami dotyczących kredytów złotowych opartych o WIBOR. Jeżeli posiadasz kredyt hipoteczny i chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa zawiera niedozwolone postanowienia, możliwa jest jej indywidualna analiza.

Pilawska Zorski Adwokaci
ul. Belgijska 11 lok. 9, 02 – 511 Warszawa
 biuro@pzadwokaci.pl, wibor@pzadwokaci.pl
 www.pzadwokaci.pl

Zespół kancelarii adwokackiej Pilawska Zorski Adwokaci prowadzi już kilkadziesiąt postępowań dotyczących kredytów złotowych w sądach w całej Polsce.

Najczęściej zadawane pytania o WIBOR

Czy WIBOR jest legalny w Polsce?
Sam wskaźnik WIBOR jako taki nie jest zakazany przez prawo. W sporach sądowych analizowana jest jednak przede wszystkim transparentność mechanizmu oprocentowania oraz zakres informacji przekazanych kredytobiorcom przez bank.

Czy można pozwać bank za kredyt oparty o WIBOR?
Tak. Kredytobiorcy mogą występować do sądu z pozwami przeciwko bankom, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące niedozwolonych postanowień umownych oraz braku wykonania obowiązków informacyjnych.

Czy są już wyroki w sprawach WIBOR?
Tak. W polskich sądach pojawiają się już pierwsze rozstrzygnięcia dotyczące kredytów złotowych opartych o WIBOR, a kolejne sprawy są w toku.

Czy można usunąć WIBOR z umowy kredytu?
W niektórych sprawach kredytobiorcy domagają się eliminacji WIBOR z umowy kredytu jako niedozwolonego postanowienia umownego.

Chcesz być na bieżąco z najnowszymi zmianami w prawie? Obserwuj nas w mediach społecznościowych

Jeśli chcesz być na bieżąco z najważniejszymi zmianami w prawie, orzecznictwem sądów i praktycznymi poradami naszych adwokatów – obserwuj nas w mediach społecznościowych:

 Facebook – Pilawska Zorski Adwokaci
 Instagram – @pilawska_zorski_adwokaci
 YouTube – Pilawska Zorski Adwokaci